TIẾNG CHUÔNG HÒA BÌNH VÀ
TƯỞNG NIỆM
Tiểu dẫn: Bài đã đăng
trên báo Văn nghệ
số 34 (21/8-2004) với nhan đề "Mỗi nghĩa
trang Quốc gia nên có tháp chuông". Nay
đăng trên blog NGƯỜI CẦU AM mà
tác giả là chủ bút với tên ban đầu đã đặt .
25/8-2013
TH
Báo Văn Nghệ số 30 (24/7-2002) đăng bài "Chuông
và trống" của Bùi Bình Thi, tác giả phân biệt chức năng của chuông
và trống:
"...Chuông chỉ dành cho những gì thiêng
liêng.
Trống chỉ dành cho những gì thuộc về hội
hè.
Chuông thuộc về Lễ. Trống thuộc về Hội.
Lễ
là Kính,
mà Hội
là Hòa,
là vui vẻ, nồng nhiệt."
Tác giả còn nói rõ thêm:
"Những gì có tính chất Kỷ niệm, Tưởng nhớ, Ôn lại
về những ngày trọng đại của một quốc gia, một vùng, một nơi, về kỷ niệm ngày Lập
Quốc, về sự tưởng niệm những thánh thần có công, về sự tưởng nhớ đến
anh linh của liệt sĩ v.v... thì đấy đều thuộc về Lễ. Một khi đã thuộc về
Lễ thì dùng Chuông." (Người viết tô đậm các chữ để nhấn mạnh - TH).
Nhân vậy, khi xem VTV3 Đài truyền hình Việt Nam
truyền hình trực tiếp Lễ tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại nghĩa trang Quốc
gia Trường Sơn ở Quảng Trị, lúc 18h ngày 27/7-2004, một sự kiện mà trung tướng
Đồng Sĩ Nguyên, nguyên tư lệnh Binh đoàn Trường Sơn nói tại buổi lễ trọng đại
này: "Đó là một sự kiện chưa từng có, một nghĩa cử cao đẹp, uống nước nhớ
nguồn...", tôi cứ ao ước, giá lúc bắt đầu lễ dâng hương, nhiều đồng bào,
chiến sĩ ta đi thắp hương, thắp nến trên hàng ngàn ngôi mộ kia. Thay vì tiếng
thuyết minh trên nền nhạc và tiếng hát, là tiếng chuông được thỉnh lên, được
gióng lên, vang trên thinh không và lan ra khắp cõi, thì ý nghĩa biết bao,
thiêng liêng biết bao, và càng có ý nghĩa ân thưởng công lao các anh hùng liệt
sĩ.
Hòa bình lập lại và thống nhất đất nước ta đã ngót
một phần ba thế kỷ, mà còn biết bao nhiêu người con ưu tú ra đi giữ nước vẫn
mất tích, còn bao ngôi mộ chiến sĩ vô danh! Việc quy tập mộ liệt sĩ đang được
tiếp tục và xây thêm nhiều nghĩa trang để tưởng niệm. Gần như xã nào (chưa nói
cấp lớn hơn Từ huyện trở lên) đều có nghĩa trang liệt sĩ. Riêng nghĩa trang
quốc gia cũng đã được xây dựng ở các miền đất nước. Vừa mới đây, để kịp đón lễ
kỷ niệm ngày 27/7-2004, đã khánh thành nghĩa trang quốc gia trên tỉnh Hà Giang
để tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ có công bảo vệ đất nước thuộc các tỉnh từ
Quảng Bình trở ra.
Như vậy nghĩa trang quốc gia không nhiều, có thể
đếm trên đầu ngón tay. Với ý nghĩa tưởng niệm và ghi nhớ công ơn các anh hùng
liệt sĩ, thì những ngày lễ như 27/7 hàng năm, dịp tết Nguyên Đán, đều có các
đoàn của Đảng, Nhà nước, của các địa phương đến nghĩa trang quốc gia và làm lễ
dâng hương. Thiết nghĩ, giá mỗi nghĩa trang quốc gia có một tháp chuông nhỏ, vừa
bổ sung thêm một nét kiến trúc đẹp và độc đáo cho từng nghĩa trang, để khi hành
lễ thỉnh chuông vào dịp này, cũng như vào các ngày lễ trọng khác, thì tiếng
chuông càng có ý nghĩa tôn vinh anh linh các anh hùng liệt sĩ, nhắc nhở người
đang sống phải sống sao cho xứng đáng với những hy sinh vô bờ bến của những
người ngã xuống không tiếc máu xương vì hòa bình và phồn vinh của đất nước.
Tiếng chuông thanh bình ngân nga chiều chiều ở các
vùng quê, như từ xưa đến nay thường gắn liền với đức tin và cầu an lành. Khi
cuộc sống bất an, bất ổn và tao loạn thì chuông cũng không ngân. Vậy nên tiếng
chuông là dấu hiệu của hòa bình.
Nếu mỗi nghĩa trang quốc gia, và hơn nữa, ở cả các
nghĩa trang dành cho anh hùng liệt sĩ hy sinh trong các chiến dịch lớn, có ý
nghĩa quyết định đến cục diện chiến tranh và chiều hướng tiến triển các sự kiện
lịch sử, như nghĩa trang Điện Biên Phủ, nghĩa trang Đường Chín... được xây một
tháp chuông để khi các đoàn Nhà nước, các địa phương và đồng bào đến viếng và
dâng hương trong những ngày lễ lớn, tiếng chuông gióng lên sẽ làm an lòng người
thân các gia đình liệt sĩ, dù họ có đến viếng tại nghĩa trang hay ở quê nhà
đang vọng tưởng, nhất là đối với các gia đình liệt sĩ chưa tìm được hài cốt của
ông, cha, chồng, con, em mình. Đồng thời tiếng chuông cũng tôn vinh và khẳng
định thành tựu chiến thắng mà các anh hùng, chiến sĩ đã góp phần xương máu lập
nên, đang nở hoa kết trái trên khắp quê hương thanh bình.
Được như vậy, đó sẽ là:
TIẾNG CHUÔNG HÒA BÌNH VÀ TƯỞNG NIỆM!
1/8-2004
TRẦN HÙNG
(Trần Kiều Am)
